تفسیر نور

نكته‏ ها:

كلمه «نُنْسِها» از مصدر «انساء» به معناى تأخير انداختن يا حذف كردن است. بدين معنا كه نزول آيه به تأخير افتد و پس از مدّتى نازل شود.

اين آيه در مقام پاسخ به تبليغات سوء يهود است. آنان سؤال مى‏ كردند چرا در اسلام برخى قوانين تغيير پيدا   مى‏ كند؟ چرا قبله از بيت المقدس به كعبه تغيير يافت؟ اگر اوّلى درست بود پس دستور دوّم چيست؟ و اگر دستور دوّم درست است پس اعمال قبلى شما باطل است.قرآن به اين ايرادها پاسخ مى‏ گويد:ما هيچ حكمى را نسخ نمى‏ كنيم يا آن را به تأخير نمى‏ اندازيم مگر بهتر از آن يا همانندش را جانشين آن مى ‏سازيم.

آنان از اهداف و آثار تربيتى، اجتماعى و سياسى احكام غافل هستند. همانگونه كه پزشك براى بيمار در يك مرحله دارويى تجويز مى‏ كند، ولى وقتى حال مريض كمى بهبود يافت، برنامه دارويى و درمان او را تغيير مى‏ دهد. يا معلّم با پيشرفت درس دانش‏ آموز، برنامه درسى او را تغيير مى‏ دهد، خداوند نيز در زمان‏ها و شرايط مختلف و متفاوت، برنامه‏ هاى تكاملى بشر را تغيير مى‏ دهد.

پیام ها:

تغيير احكام، دليل بر شكست طرح قبلى نيست، بلكه نشانه‏ توجّه به مسائل جديد و تغييرى حكيمانه است. همانند تغيير كتاب و معلّم.

****************************************************************************

أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ (107)
آيا ندانستى كه حكومت آسمان‏ها و زمين از آن خداست؟

(و او حقّ دارد هر گونه تغيير و تبديلى را به مقتضاى حكمت و حاكميّت خود، در قوانين و احكام بوجود آورد.)

و جز خدا براى شما هيچ ياور و سرپرستى نيست.

 نکته ها:

بنى اسرائيل از حاكميّت الهى چنين تصوّر نادرستى داشته و خدا را نسبت به اعمال حاكميّت، دست بسته     مى‏ دانسته و مى‏گفتند: «يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ»، در حالى كه دست خداوند در آفرينش و خلقت و همچنين در وضع و جعل قوانين و تغيير و تحول آنها باز است.  «بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ»

پیام ها:

راضى كردن ديگران كه بهانه ‏گير و لجوج هستند، براى شما ارزش نباشد، چون غير از خداوند كسى شما را ياورى و سرپرستى نخواهد كرد.

****************************************************************************

أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْئَلُوا رَسُولَكُمْ كَما سُئِلَ مُوسى‏ مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ

فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ (108)

آيا بنا داريد از پيامبرتان سؤالات و درخواست‏ هايى (نابجا) بكنيد، آن گونه كه پيش از اين، موسى (از طرف بنى اسرائيل) مورد سؤال قرار گرفت، و هر كس (با اين بهانه‏ جويى‏ها از ايمان سرباز زند و) كفر را با ايمان مبادله كند، پس قطعاً از راه مستقيم گمراه شده است.

نكته‏ ها:
با توجّه به خود آيه و آنچه از شأن نزول‏ها برمى ‏آيد، برخى از مسلمانان ضعيف الايمان و بعضى از مشركان، از پيامبر (صلى اللَّه عليه و آله) تقاضاهاى نامربوط و غير منطقى داشتند، مثلًا تقاضا مى ‏كردند براى ما نامه ‏اى از سوى خداوند بياور! و يا نهرهايى را براى ما جارى ساز. و برخى ديگر همانند بنى اسرائيل مى‏ گفتند: خداوند را آشكارا به ما نشان بده تا با چشم او را ببينيم و به او ايمان بياوريم! آوردن معجزه و اتمام حجّت، براى صدق دعوت پيامبر لازم است، ولى انجام دادن هر درخواستى، طبق هوس و ميل هر فردى كه از راه مى‏ رسد، درست نيست. يك مهندس يا نقاش براى اثبات مهارت خويش، چند نمونه كار ارائه مى‏ دهد، ولى ضرورت ندارد براى هر كسى خانه‏ اى بسازد يا تابلويى بكشد!

****************************************************************************

وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ

ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ (109)

بسيارى از اهل كتاب (نه تنها خودشان ايمان نمى‏ آورند، بلكه) از روى حسدى كه در درونشان هست، دوست دارند شما را بعد از ايمانتان به كفر بازگردانند، با اينكه حقّ (بودن اسلام و قرآن،) براى آنان روشن شده است، ولى شما (در برابر حسادتى كه مى‏ورزند، آنها را) عفو كنيد و درگذريد تا خداوند فرمان خويش بفرستد، همانا خداوند بر هر كارى تواناست.

پیام ها:

 1- با مخالفان نبايد فوراً به خشونت برخورد كرد، گاهى لازم است حتّى با علم به كينه و حسادت آنها، با ايشان مدارا نمود. «فَاعْفُوا»

2-  فرمان عفو دشمن، به صورت موقّت و تا زمانى است كه مسلمانان دلسرد و دشمنان جسور نشوند. «فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى»

****************************************************************************

وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ

إِنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (110)

و نماز را برپا داريد و زكات را پرداخت نماييد و هر خيرى كه براى خود از پيش مى‏ فرستيد، آن را نزد خدا (در سراى ديگر) خواهيد يافت، همانا خداوند به اعمال شما بيناست.

پيام‏ ها:
-1 معمولًا دستور به نماز همراه با زكات در قرآن آمده است. يعنى ياد خدا بايد همراه با توجّه به خلق خدا باشد.«أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ»

2- اعمال انسان، قبل از خود انسان وارد عرصه قيامت می ‏شود. «تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ»

****************************************************************************

وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى‏ تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ (111)

و گفتند: هرگز به بهشت داخل نشود مگر آنكه يهودى يا نصرانى باشد. اينها آرزوهاى آنهاست، بگو: اگر راستگوييد، دليل خود را (بر اين موضوع) بياوريد.

****************************************************************************

بَلى‏ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (112)

آرى، كسى كه با اخلاص به خدا روى آورد و نيكوكار باشد، پس پاداش او نزد پروردگار اوست، نه ترسى بر آنهاست و نه غمگين خواهند شد.

نكته‏ ها:
آيه علّت ورود در بهشت را، تسليم فرمان خدا و نيكوكار بودن مى‏ داند. يعنى بهشت به ادّعا و شعار به كسى داده نمى ‏شود، بلكه ايمان و عمل صالح لازم است.

****************************************************************************